مهدى است . وى جاهايى از بصره از جمله دار الكتب را - كه وقف مسلمانان بود و در اسلام ، نظير آن ديده نشده بود - آتش زد و بسيارى از چيزهاى ديگر را نابود كرد . « 1 » بليا به اطراف و جوانب نوشت كه : « مهدى موعود كه خلق را به حق دعوت مىنمايد ، منم . اگر اطاعت و انقياد من نماييد ، از عذاب اخروى و ذلّت دنيوى ، امن و خلاص خواهيد شد و اگر قدم از دايرهء اطاعت من - كه صاحب الزمانم - ، بيرون نهيد ، يقين بدانيد كه در هر دو سرا به عذاب و و بال گرفتار مىگرديد . پس به خداى سبحانه و تعالى و به امام مهدى ايمان بياوريد » . سلطان ملك‌شاه حكم كرد كه كلاه مسخرگان را بر سر بليا نهند و او را بر شتر سوار كنند و در تمام شهر بغداد بگردانند و بعد از آن به دار بكشند . « 2 » 15 . ابن تومرت ( 485 - 524 ق ) ابو عبد اللَّه محمّد بن عبد اللَّه بن تومرت ، متولّد در كوه سوس ، همهء آنچه را كه يك مدّعى مهدويت نياز دارد ، داشت : اوّلًا از سادات حسنى بود ، چنان كه نام خود و پدرش هم شبيه نام پيامبر صلى الله عليه و آله بود . به علاوه قيام او در اوّلين سال‌هاى سدهء ششم هجرى بود . « 3 » مورد اخير ، هميشه امتيازى براى مدّعيان مهدويت بوده كه خود را مجدّد قرن نيز بشناسانند . ابن تومرت براى تحصيل ، به شرق اسلامى آمد و در بازگشت ، طلبه‌اى پرشور شده بود كه مرتّب امر به معروف و نهى از منكر مىكرد . در سال 505 ق به مهديّه رفت و سپس از آن جا به ملاله عزيمت كرد . در اين شهر بود كه عبد المؤمن بن على را - كه يكى از ياران اصلى او و جانشين وى شد - ، ملاقات كرد . در آن جا به او گفت كه : مهدى است و در حديث است كه مردى از قيس - يعنى همين عبد المؤمن - او را

--> ( 1 ) . البداية و النهاية : ج 12 ص 136 . ( 2 ) . تاريخ الفى : ج 4 ص 2507 - 2508 . ( 3 ) . تاريخ الفى : ج 4 ص 2850 .